Oppas of gastouder kiezen voor je kind
28 september 2020
Laatste update: 01 oktober 2026
Zoek je iemand voor een avondje oppassen of heb je iedere week opvang nodig? Een gastouder en een oppas kunnen allebei uitkomst bieden, maar de opvang is anders geregeld. Hieronder lees je de belangrijkste verschillen in locatie, opleiding, afspraken, aandacht en kosten.
1. Waar wordt je kind opgevangen?
Een oppas komt meestal bij jullie thuis. Je kind blijft daardoor in een bekende omgeving, met eigen speelgoed en een eigen bed. Plan vooraf een kennismaking, zodat je kind aan de oppas kan wennen.
Gastouderopvang kan plaatsvinden in de woning van de gastouder of bij de ouders thuis. De opvanglocatie moet voldoen aan wettelijke eisen en geregistreerd zijn in het Landelijk Register Kinderopvang (LRK). Gastouderopvang valt onder toezicht van de GGD; de gemeente is verantwoordelijk voor handhaving.
Bij een gastouder kunnen meerdere kinderen tegelijk aanwezig zijn. Er geldt een maximum van zes kinderen, met aanvullende grenzen voor jonge kinderen en regels over het meetellen van eigen kinderen. Vraag naar de daadwerkelijke groepssamenstelling op de dagen waarop je opvang nodig hebt.
2. Welke opleiding en controles gelden?
Een gastouder moet aan wettelijke opleidingseisen en kwaliteitseisen voldoen. Voor een gewone particuliere oppas gelden niet dezelfde registratie- en diploma-eisen als voor gastouderopvang. De ervaring en vaardigheden van oppassers kunnen daardoor sterk verschillen.
Eisen voor gastouders
Een gastouder is minimaal 18 jaar, heeft een passend erkend diploma en beschikt over een geldig kinder-EHBO-certificaat. Ook zijn een VOG, inschrijving in het Personenregister Kinderopvang en aansluiting bij een geregistreerd gastouderbureau nodig.
Sinds 1 juli 2026 gelden aanvullende kwaliteitseisen. Gastouders werken onder meer met een eigen pedagogisch werkplan, volgen jaarlijks scholing en krijgen pedagogische coaching. Ook moeten zij een achterwacht regelen. Het gastouderbureau kan uitleggen hoe deze eisen in de opvang worden uitgevoerd.
Ervaring van een oppas beoordelen
Een oppas kan een scholier zijn die net begint, maar ook iemand met jarenlange ervaring of een pedagogische opleiding. Vraag naar ervaring met de leeftijd van jouw kind, relevante cursussen en referenties. Bespreek welke verzorgingstaken iemand zelfstandig kan uitvoeren.
Je kunt ook vragen om een VOG. Die houdt in dat het justitiële verleden volgens de beoordeling van Justis geen bezwaar vormt voor het doel waarvoor de verklaring is aangevraagd. Een VOG bewijst niet dat iemand nooit een strafbaar feit heeft gepleegd en biedt geen garantie voor toekomstig gedrag.
3. Hoe maak je afspraken over de opvang?
Bij gastouderopvang maak je afspraken met de gastouder en het gastouderbureau. Bespreek opvangdagen, eten, slapen, wennen en de pedagogische aanpak. De gastouder heeft een eigen werkwijze, maar ook de behoeften van jouw kind zijn onderwerp van gesprek.
Vertel bijvoorbeeld als je kind een moeilijke eter is en vraag hoe de gastouder daarmee omgaat. Bekijk samen welke afspraken haalbaar zijn binnen de opvang en de eventuele groep.
Met een oppas spreek je rechtstreeks de huisregels en routine af. Denk aan bedtijd, schermtijd en buitenspelen. Extra taken, zoals koken of de vaatwasser uitruimen, horen niet automatisch bij het oppassen. Bespreek vooraf wat je verwacht en welke vergoeding daarbij past.
4. Hoe wordt de aandacht verdeeld?
Bij een gastouder kan je kind met andere kinderen spelen. Dat biedt gelegenheid om samen te ontdekken en rekening met elkaar te houden. Hoe de aandacht wordt verdeeld, hangt af van de groepsgrootte, leeftijden en behoeften van de kinderen.
Een oppas zorgt meestal alleen voor de kinderen van jouw gezin. Dat kan meer ruimte geven voor een individuele routine, maar betekent niet automatisch dat ieder kind voortdurend alle aandacht krijgt. Ook bij meerdere broertjes en zusjes moet de oppas de zorg verdelen.
Heeft je kind moeite met afscheid nemen of een nieuwe omgeving? Bespreek hoe jullie het wennen aanpakken. Verlatingsangst betekent niet dat gastouderopvang ongeschikt is. Kijk naar de begeleiding en hoe je kind op de opvang reageert.
5. Wat zijn de kosten?
Vergelijk de totale kosten voor jouw situatie. Een oppas spreekt vaak een uurtarief voor het gezin af. Bij gastouderopvang wordt doorgaans per kind gerekend en kunnen kosten voor het gastouderbureau bijkomen. Vraag wat in het tarief is inbegrepen en welke uren je betaalt.
Kinderopvangtoeslag bij een gastouder
Voor geregistreerde gastouderopvang kun je mogelijk kinderopvangtoeslag krijgen. Daarvoor moeten zowel de opvang als jouw persoonlijke situatie aan de voorwaarden voldoen. Voor een gewone particuliere oppas krijg je geen kinderopvangtoeslag.
In 2026 is de maximale uurprijs waarover toeslag voor gastouderopvang wordt berekend €8,49. Dat is geen voorgeschreven tarief voor de gastouder en ook niet het bedrag dat ieder gezin terugkrijgt. Kosten boven deze uurprijs betaal je zelf. Maak een proefberekening om je eigen bijdrage te vergelijken.
Betaling van een oppas
De oude bedragen voor minimumloon zijn niet meer bruikbaar. Ook klopt het niet dat ouders nooit verplicht zijn minimumloon te betalen. Valt de samenwerking onder de regeling dienstverlening aan huis? Dan gelden onder meer het toepasselijke wettelijke minimumloon en 8% vakantiegeld. Welke regels gelden, hangt af van de arbeidsrelatie.
Bespreek het tarief, extra werkzaamheden, betaling en afspraken bij uitloop of afzegging vooraf.
Verder lezen: Oppastarief en afspraken over betaling.
Welke keuze past bij je gezin?
Een oppas kan prettig zijn als je opvang in je eigen huis zoekt, bijvoorbeeld voor een avond of een terugkerend moment. Gastouderopvang kan passen als je kleinschalige, geregistreerde opvang zoekt. Ook een gastouder kan flexibele tijden aanbieden, afhankelijk van de beschikbaarheid.
Vraag bij beide vormen hoe ziekte, vakantie en onverwachte uitval worden geregeld. Maak kennis, bespreek je verwachtingen en plan waar mogelijk een wen- of proefmoment. Kijk naast je gevoel ook naar ervaring, afspraken en de reactie van je kind.
Via Oppasland kun je zoeken naar oppassers en gastouders. Inschrijven bij Oppasland is gratis. Controleer bij een gastouder ook de LRK-registratie van de opvanglocatie.
Conclusie
Het verschil tussen een oppas en gastouder zit vooral in de organisatie, wettelijke eisen en financiering van de opvang. De locatie en persoonlijke aandacht kunnen per aanbieder verschillen. Vergelijk daarom de concrete afspraken, groepssamenstelling en totale kosten voordat je een keuze maakt.
