Wanneer stop je met de speen en hoe pak je dat aan?
08 maart 2022
Laatste update: 01 oktober 2026
Een fopspeen kan je kind helpen om tot rust te komen. Toch is het verstandig om het gebruik op tijd af te bouwen. Wanneer begin je daarmee en hoe help je een kind dat zijn speen moeilijk kan missen? Met een duidelijk plan en extra aandacht maak je de overgang overzichtelijker.
Wanneer kun je de fopspeen afbouwen?
Volgens GroeiGids kun je vanaf ongeveer zes maanden de speen minder vaak geven wanneer je baby wakker is. Probeer het gebruik rond de eerste verjaardag verder af te bouwen. Tot één jaar kan een speen bij het inslapen nog bijdragen aan veilig slapen. Overdag minderen en stoppen bij het slapen hoeven dus niet tegelijk te gebeuren.
Gebruikt je peuter nog een speen? Dan kun je alsnog beginnen met afbouwen. Kies een rustige periode, bijvoorbeeld wanneer je kind niet ziek is en er geen grote verandering zoals een verhuizing speelt. Vraag het consultatiebureau om advies als je twijfelt over het juiste moment.
Waarom is stoppen met de speen belangrijk?
Langdurig en veelvuldig zuigen op een speen kan invloed hebben op de stand van de tanden en de ontwikkeling van de kaak. Hoe lang en hoe vaak je kind de speen gebruikt, speelt daarbij een rol. Bespreek eventuele veranderingen aan het gebit met de tandarts.
Een speen in de mond kan het praten op dat moment lastiger maken. Dat betekent niet dat ieder kind dat een speen gebruikt een spraakstoornis ontwikkelt. Het bewijs voor een rechtstreeks verband met een vertraagde spraakontwikkeling is beperkt.
Zo help je je kind stoppen met de speen
Maak duidelijke afspraken
Spreek af wanneer je kind de speen nog krijgt. Begin bijvoorbeeld met de afspraak dat de speen overdag uit het zicht blijft en alleen bij het slapen wordt gebruikt. Als dat goed gaat, kun je ook die momenten afbouwen.
Stem het plan af met de andere ouder, de oppas en de kinderopvang. Een herkenbare aanpak helpt je kind begrijpen wat er verandert.
Kies een aanpak die je kunt volhouden
Sommige kinderen wennen het prettigst als het gebruik stap voor stap vermindert. Bij andere kinderen werkt één duidelijk afscheidsmoment beter. Leg een peuter kort uit wat jullie gaan doen, bijvoorbeeld: ‘We gaan oefenen met slapen zonder speen. Ik help je daarbij.’
Je kunt samen een klein afscheidsritueel bedenken, zoals de spenen in een doosje opbergen. Overstappen op een zachtere of anders gevormde speen vervangt het afbouwen niet.
Bied extra troost
Je kind kan de speen missen, verdrietig zijn of tijdelijk moeilijker in slaap vallen. Geef extra aandacht en houd het vertrouwde bedritueel aan. Samen een boekje lezen, zingen of even knuffelen kan helpen om tot rust te komen.
Laat merken dat je begrijpt dat het wennen is. Vermijd straf of opmerkingen waardoor je kind zich schaamt. Benoem liever een kleine stap die lukt, zoals rustig naar bed gaan zonder speen.
Lees ook: Hoe praat je met een kind over oorlog en heftig nieuws?
Wat als afbouwen niet lukt?
Niet ieder kind went even snel aan slapen of troost zoeken zonder speen. Kijk welke momenten lastig zijn en bespreek met het consultatiebureau hoe je verder kunt. Bij zorgen over het gebit kun je de tandarts raadplegen. Heb je vragen over de spraakontwikkeling, bespreek die dan met de jeugdgezondheidszorg.
Conclusie
Begin op tijd met minder speengebruik overdag en werk toe naar stoppen. Kies een rustige periode, maak duidelijke afspraken met alle verzorgers en geef je kind extra steun. Lukt het niet of maak je je zorgen? Het consultatiebureau kan meedenken over een passende aanpak.
