Bof

Bof

De bof is een besmettelijke infectieziekte die wordt veroorzaakt door het bofvirus. Kenmerkend is een ontsteking van de speekselklieren bij de oren, waardoor één of beide wangen dik en pijnlijk kunnen worden. De ziekte komt in Nederland door vaccinatie veel minder vaak voor dan vroeger.

De bof verloopt meestal mild. Vooral jonge kinderen kunnen zelfs weinig of geen klachten hebben. Ook gevaccineerde mensen kunnen de bof krijgen, maar de ziekte verloopt bij hen over het algemeen milder.

Symptomen van de bof

Als iemand klachten krijgt, begint de ziekte vaak met koorts en een ziek gevoel. Andere mogelijke klachten zijn:

• één of twee dikke en pijnlijke wangen;
• hoofdpijn en spierpijn;
• verkoudheidsklachten;
• oorpijn;
• pijn bij het openen van de mond, kauwen of slikken.

De zwelling ontstaat doordat de speekselklieren ontstoken raken. Meestal verdwijnen de klachten binnen 1 tot 2 weken.

Hoe krijg je de bof

Het bofvirus kan zich verspreiden via kleine druppeltjes speeksel die vrijkomen bij praten, hoesten en niezen. Het virus kan ook via handen of voorwerpen, zoals speelgoed, bekers en bestek, worden overgedragen.

Na een besmetting duurt het meestal 2 tot 3 weken voordat iemand ziek wordt. Je kunt het virus al verspreiden voordat je zelf klachten krijgt.

Vaccinatie tegen de bof

In Nederland is vaccinatie tegen de bof onderdeel van het Rijksvaccinatieprogramma. Kinderen krijgen de BMR-prik, die beschermt tegen bof, mazelen en rodehond. Binnen het huidige vaccinatieschema wordt de BMR-vaccinatie aangeboden op de leeftijd van 14 maanden en 3 jaar.

Vaccinatie kan niet volledig voorkomen dat iemand de bof krijgt, maar verkleint de kans om ernstig ziek te worden.

Hoe lang duurt de bof

De klachten van de bof verdwijnen meestal binnen 1 tot 2 weken. De zwelling van de speekselklieren neemt vaak al binnen ongeveer een week af.

Complicaties van de bof

De meeste mensen herstellen zonder problemen. Soms veroorzaakt de bof ernstigere klachten of complicaties. Mogelijke complicaties zijn:

• hersenvliesontsteking;
• hersenontsteking;
• ontsteking van de zaadbal of bijbal;
• ontsteking van de eierstokken;
• ontsteking van de alvleesklier;
• gehoorverlies.

Een ontsteking van de zaadbal komt vooral voor bij mannen die na de puberteit de bof krijgen. Onvruchtbaarheid als gevolg hiervan komt maar heel weinig voor.

Behandeling van de bof

Er is geen medicijn dat de bof geneest of ervoor zorgt dat de ziekte sneller overgaat. Het lichaam ruimt het virus zelf op. Rust nemen en voldoende drinken kunnen helpen tijdens het herstel. Bij pijn kan paracetamol worden gebruikt volgens de aanwijzingen voor de leeftijd.

Denk je dat jij of je kind de bof heeft, laat dit dan altijd aan de huisarts weten, ook als de klachten mild zijn. De bof is een meldingsplichtige infectieziekte.

Bel direct de huisarts of huisartsen-spoedpost als iemand met de bof erg ziek of suf wordt, veel moet overgeven, ernstige hoofd- of buikpijn krijgt, benauwd wordt of plotseling minder hoort. Bij mannen is hevige pijn in een zaadbal ook een reden om direct contact op te nemen.

Veelgestelde vragen over de bof

Kan een kind met de bof naar school of de opvang

Volgens het RIVM hoeft een kind dat zich goed voelt niet thuis te blijven van school of kinderopvang. De bof is namelijk al besmettelijk voordat de klachten ontstaan. Vertel de pedagogisch medewerker of leerkracht wel dat je kind de bof heeft. Zij kunnen indien nodig overleggen met de GGD.

Kun je de bof krijgen als je gevaccineerd bent

Ja, dat kan. De BMR-vaccinatie voorkomt niet iedere besmetting. Gevaccineerde mensen hebben wel een kleinere kans om ernstig ziek te worden van de bof.

Kun je de bof vaker krijgen

Na het doormaken van de bof is de kans klein dat je de ziekte opnieuw krijgt. Als dat toch gebeurt, verloopt de infectie volgens het RIVM meestal mild.